Trong bóng đá, có những trận đấu mà chiến thắng không thể được quyết định trong 90 phút chính thức, thậm chí cả hai hiệp phụ vẫn chưa thể phân định thắng thua. Khi đó, đá luân lưu trở thành “phán quyết cuối cùng” để xác định đội đi tiếp hoặc giành chức vô địch. Đây cũng là khoảnh khắc mang lại nhiều cảm xúc nhất, nơi bản lĩnh, tâm lý và sự lạnh lùng của cầu thủ được đặt lên thử thách cao nhất. Tuy quen thuộc với người hâm mộ, nhưng không phải ai cũng hiểu đầy đủ đá luân lưu là gì, khi nào được áp dụng và luật FIFA quy định cụ thể ra sao. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nắm trọn kiến thức về hình thức sút luân lưu theo luật bóng đá hiện hành.
Tìm hiểu đá luân lưu là gì?
Đá luân lưu là gì?
Theo nguồn trích dẫn từ socolive vn, đá luân lưu (Penalty Shoot-out) là loạt sút phạt đền từ chấm 11m, được sử dụng để xác định đội thắng – thua trong các trận đấu loại trực tiếp khi hai đội hòa nhau sau thời gian thi đấu chính thức và hiệp phụ (nếu có). Theo luật FIFA, tên gọi chính thức của hình thức này là kicks from the penalty mark.
Trong loạt sút luân lưu, mỗi cầu thủ thực hiện cú đá sẽ đối mặt trực tiếp với thủ môn đối phương. Không có đồng đội hỗ trợ, không có pha đá bồi, tất cả chỉ gói gọn trong vài giây căng thẳng. Một cú sút thành công hay một pha cản phá xuất thần đều có thể quyết định số phận cả đội bóng.
Đá luân lưu thường xuất hiện ở các giải đấu lớn như World Cup, Euro, Champions League hay cúp quốc gia, nơi bắt buộc phải xác định đội thắng để đi tiếp hoặc lên ngôi vô địch.
Hai đội được đá luân lưu bao nhiêu quả?
Theo quy định chuẩn của FIFA, mỗi đội sẽ có 5 lượt sút luân lưu, thực hiện luân phiên từng quả một. Sau 5 lượt sút, đội nào ghi được nhiều bàn thắng hơn sẽ giành chiến thắng chung cuộc.
Trong trường hợp chưa cần đá đủ 5 lượt mà một đội đã dẫn trước với cách biệt không thể san bằng, loạt luân lưu sẽ kết thúc sớm. Nếu sau 5 lượt sút mà hai đội vẫn hòa nhau, loạt sút sẽ bước vào giai đoạn sút luân lưu từng quả (sudden death). Khi đó, mỗi đội tiếp tục sút thêm một lượt, nếu một đội ghi bàn và đội còn lại đá hỏng trong cùng lượt, trận đấu lập tức kết thúc.
Ở một số giải đấu đặc biệt, loạt sút có thể kéo dài cho đến khi tất cả cầu thủ trên sân đều đã thực hiện cú đá của mình, bao gồm cả thủ môn.
Khi nào trận đấu bước vào loạt sút luân lưu?
Không phải mọi trận hòa đều phải đá luân lưu. Hình thức này chỉ được áp dụng trong những trường hợp nhất định, bao gồm:
- Trận đấu thuộc vòng loại trực tiếp, cần xác định đội đi tiếp hoặc vô địch.
- Hai đội hòa nhau sau 90 phút thi đấu chính thức và đã thi đấu xong hiệp phụ.
- Ở thể thức lượt đi – lượt về, nếu tổng tỷ số hòa và không áp dụng hoặc không phân định được bằng luật bàn thắng sân khách.
Ngoài ra, tùy theo điều lệ từng giải đấu, một số trận có thể bước thẳng vào loạt sút luân lưu ngay sau 90 phút mà không cần hiệp phụ, nhằm giảm tải thể lực cho cầu thủ.
Những quy định của FIFA về đá luân lưu
FIFA ban hành những quy định rất chặt chẽ để đảm bảo tính công bằng, minh bạch và thống nhất trong các loạt sút luân lưu. Dưới đây là những điều quan trọng nhất mà người hâm mộ cần nắm.
Quy định về trình tự đá luân lưu
Theo nguồn tham khảo từ những người tham gia socolive tv trực tiếp bóng đá, trước khi loạt sút bắt đầu, trọng tài chính sẽ tung đồng xu hai lần. Lần thứ nhất để xác định khung thành thực hiện đá luân lưu, lần thứ hai để quyết định đội nào được quyền sút trước.
Tất cả cầu thủ không tham gia sút và các trợ lý, huấn luyện viên phải đứng trong khu vực quy định. Chỉ cầu thủ sút, thủ môn và trọng tài được phép ở gần khu vực chấm phạt đền.
Cách tính thắng thua trong đá luân lưu
Mỗi cú sút hợp lệ đưa bóng vào khung thành được tính là một bàn thắng. Bàn thắng trong loạt luân lưu chỉ có giá trị trong loạt sút, không được cộng vào tỷ số chung của trận đấu.
Sau 5 lượt sút, đội nào ghi nhiều bàn hơn sẽ giành chiến thắng. Nếu vẫn hòa, hai đội tiếp tục đá từng quả một cho đến khi xác định được đội thắng theo luật sudden death.
Cầu thủ tham gia đá penalty
Chỉ những cầu thủ đã có mặt trên sân khi trận đấu kết thúc (bao gồm cả hiệp phụ) mới được quyền tham gia sút luân lưu. Mỗi cầu thủ chỉ được thực hiện một cú sút cho đến khi tất cả đồng đội còn lại đã hoàn thành lượt đá của mình.
Trong trường hợp thủ môn bị chấn thương trong loạt sút, đội bóng có thể thay thủ môn dự bị nếu vẫn còn quyền thay người. Nếu không, một cầu thủ trên sân sẽ phải đảm nhận vai trò bắt gôn.
Thủ môn khi cản phá phải tuân thủ luật mới của FIFA, trong đó yêu cầu ít nhất một phần bàn chân phải chạm hoặc nằm trên vạch vôi tại thời điểm cầu thủ đối phương thực hiện cú sút.
Ý nghĩa và sức hấp dẫn của đá luân lưu
Đá luân lưu luôn được xem là khoảnh khắc căng thẳng bậc nhất của bóng đá. Áp lực tâm lý đè nặng lên cả người sút lẫn thủ môn,
khi chỉ một sai lầm nhỏ cũng có thể trở thành ký ức ám ảnh suốt sự nghiệp.
Dù từng gây tranh cãi, nhưng so với luật bàn thắng vàng hay bạc trước đây, đá luân lưu được đánh giá là phương thức phân định thắng thua công bằng và rõ ràng hơn.
Hy vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu rõ đá luân lưu là gì, khi nào được áp dụng và các quy định quan trọng của FIFA. Đây chính là hình thức mang đến những khoảnh khắc kịch tính, cảm xúc và đáng nhớ nhất trong bóng đá hiện đại.
